CADALORIA HIGH SCHOOL DIGITAL PORTFOLIO

  The story of Mayari comes from pre-colonial Filipino mythology , particularly from Kapampangan and Tagalog traditions . These myths were originally passed down through oral tradition , meaning they were told through storytelling before being written down. The supreme god in many Tagalog myths is Bathala , and Mayari is described as one of his children. Some versions of the myth were later documented by Filipino historians and writers during the Spanish colonial period, but the story itself existed long before colonization. Because it came from oral tradition, there is no single “author.” Instead, it is a cultural myth created and preserved by early Filipinos . Mayari is known as the goddess of the moon and the daughter of Bathala. She had siblings, including Apolaki , the god of the sun, and Tala , the goddess of the stars. After Bathala’s death, the siblings argued about who would rule the sky. Apolaki wanted to rule alone, but Mayari believed they should share power. This di...

Alamat ng Pinya by Kevin Tumomba  Summary Ang Alamat ng Pinya ay tungkol sa batang si Margarita na kilala sa pagiging tamad at sobrang mausisa. Madalas siyang utusan ng kanyang ina ngunit palagi niyang sinasagot ito ng “Hindi ko makita” kahit nasa harap na niya ang hinahanap. Dahil dito, napapagod at naiinis ang kanyang ina sa paulit-ulit na asal niya. Isang araw, sa sobrang galit at pagod, nasambit ng kanyang ina ang mga salitang, “Sana magkaroon ka ng maraming mata para makita mo ang mga bagay!” Kinabukasan, nawala si Margarita at sa kanilang bakuran ay tumubo ang isang kakaibang halaman na may maraming “mata.” Ito ang naging pinya. Mula noon, sinasabing ang maraming “mata” ng pinya ay simbolo ng pagiging hindi masunurin at pagiging pabaya ni Margarita. Ang alamat ay nagsisilbing aral sa mga bata na maging masipag at makinig sa magulang.   Critical Analysis Ang alamat na ito ay nagpapakita ng pagpapahalaga ng kulturang Pilipino sa paggalang at pagsunod sa magulang. Ipinapaki...

  Buod (Summary) Ang kwento ay tungkol kay Elias, isang binatang mahilig mangarap at tumingala sa mga bituin bilang simbolo ng kanyang mga mithiin sa buhay. Isang gabi, nakatagpo siya ng isang misteryosong batang babae na may hawak na rosas. Tinanong siya nito kung ano ang pinakamahalaga sa isang tao. Sagot ni Elias ay pangarap, ngunit itinuro ng bata na mas mahalaga ang mga taong inaalagaan habang tinutupad ang mga pangarap. Dahil sa pangyayaring iyon, napagtanto ni Elias na sa sobrang pagtutok niya sa kanyang ambisyon, nakalimutan niya ang kanyang pamilya. Mula noon, natuto siyang pahalagahan ang maliliit na bagay at ang presensya ng mga mahal niya sa buhay. Ang mga bituin ay hindi na lamang simbolo ng pangarap kundi paalala ng pagmamahal at koneksyon. Critical Analysis Ang kwento ay nagpapakita ng temang pagpapahalaga sa relasyon kaysa sa personal na ambisyon. Ipinapakita nito ang karaniwang sitwasyon ng kabataan na puno ng pangarap ngunit minsan ay nakakalimot sa mga taong nasa...

  Author: The story of Daragang Magayon is a traditional Filipino folk tale. It has no specific author because it was passed down orally by the people of Bicol Region, especially in Albay.  Ang kwento ay umiikot sa kagandahan, pag-ibig, at trahedya ng isang dalagang nagngangalang Magayon. Siya ay kilala sa kanyang pambihirang ganda, at maraming kalalakihan ang humahanga at nagmamahal sa kanya. Sa gitna ng kanyang buhay, nakatagpo niya si Panganoron, isang batang mandirigma na may tapang at dangal. Ang kanilang pagmamahalan ay hinamon ng kasamaan, inggit, at alitan sa pagitan ng kanilang mga pamilya at komunidad. Sa kalaunan, nagdala ang trahedya ng pagkamatay sa kanilang mga buhay, na nag-iwan ng matinding lungkot at pagdadalamhati sa mga tao. Ang kwento ay nagtatapos sa pagbibigay ng pangalan sa bundok na nagmumula sa anyo ni Magayon, bilang alaala sa kanyang kagandahan at trahedya. Kasama sa mga pangyayaring bumabalot sa kwento ang ugnayan ng pag-ibig sa pagitan ng kabataan,...

Kwento (Adapted Story) Sa ilalim ng malalim na karagatan ng Pilipinas, may isang sirena na nagngangalang Amaya. Hindi siya tulad ng ibang sirena na kuntento sa mundo ng dagat. Habang ang kanyang mga kapatid ay abala sa pag-awit at paglangoy sa bahura, si Amaya ay tahimik na nakatingin sa ibabaw—sa mundong hindi niya pa nararating. Isang gabi, habang may bagyo, may nakita siyang bangka na halos lamunin ng alon. Mula roon, nahulog ang isang binatang nagngangalang Elian. Walang pag-aatubili, iniligtas siya ni Amaya at dinala sa dalampasigan. Doon niya unang nasilayan ang mukha ng tao na hindi niya malimutan. Simula noon, naging mas malalim ang kanyang pagnanais na maging tao. Hindi lang dahil sa pag-ibig—kundi dahil gusto niyang maranasan ang mundo sa itaas. Ang lupa. Ang hangin. Ang sakit at saya ng pagiging tao. Humingi siya ng tulong sa isang matandang albularyo ng dagat. Ngunit may kapalit ang lahat. “Kapag naging tao ka,” sabi ng matanda, “mawawala ang iyong tinig. At kapag hindi ka ...

Buod (Summary) Ang Noli Me Tangere ni Jose Rizal ay isang nobelang naglalarawan ng katiwalian, pang-aabuso sa kapangyarihan, at kawalan ng katarungan noong panahon ng kolonyalismo sa Pilipinas. Umiikot ang kwento kay Crisostomo Ibarra, isang edukadong binata na bumalik sa bayan upang magpatayo ng paaralan para sa ikauunlad ng komunidad. Ngunit sa kabila ng kanyang mabuting layunin, hinarap niya ang matinding oposisyon mula sa makapangyarihang mga lider at prayle na natatakot mawalan ng impluwensya. Naging biktima siya ng intriga at maling paratang. Samantala, si Maria Clara ay sumisimbolo sa inosente ngunit api na mamamayan, at si Elias naman ang boses ng mga naaapi na naghahangad ng tunay na pagbabago. Sa kabuuan, ipinapakita ng nobela na ang sistema ng pang-aapi at korapsyon ang pangunahing hadlang sa pag-unlad ng bayan. Critical Analysis 1. Pananaw at Layunin ng May-akda Isinulat ang Noli Me Tangere hindi lamang bilang kwento kundi bilang pagmulat sa kamalayan ng mga Pilipino noong ...

 KWENTO Si Ella ay isang Grade 12 na working student na nagtatrabaho sa isang maliit na café pagkatapos ng klase. Nakatira siya kasama ang kanyang madrasta at dalawang stepsister na madalas siyang utusan at maliitin. Sa kabila ng pagod at hirap, pinipilit niyang pagsabayin ang trabaho at pag-aaral dahil pangarap niyang makapagtapos at magkaroon ng magandang kinabukasan. Nang magkaroon ng Senior High Prom, sabik siyang makasama at maranasan ang espesyal na gabing iyon. Ngunit hindi siya pinayagan ng kanyang madrasta at inutusan pa siyang gumawa ng maraming gawaing bahay. Nalungkot si Ella, ngunit hindi siya tuluyang nawalan ng pag-asa. Tinulungan siya ng kanyang matalik na kaibigan inaayos ang kanyang simpleng damit at inayusan siya nang maayos. Sa prom, napansin siya ni Marcus, isang mabait at matalinong estudyante sa kanilang paaralan. Nag-usap sila, nagtawanan, at nagkaroon ng magandang gabi. Ngunit bago matapos ang programa, kinailangan niyang umuwi agad dahil may maaga pa siyan...

    Summary   Sa isang pampublikong paaralan, magkaibigan sina Marco at Paulo. Si Marco ay kilala sa pagiging malakas at may kumpiyansa sa sarili, habang si Paulo naman ay tahimik pero matalino. Isang araw, may nakita silang proyekto na iniwan ng guro—isang maliit na halaman na kailangang alagaan hanggang ito ay namunga bilang bahagi ng kanilang Science performance task. Nagpasya silang hatiin ang responsibilidad. Kinuha ni Marco ang paso na may dahon at tangkay dahil akala niya iyon ang mas “magandang” parte, habang si Paulo naman ang kumuha ng ugat at lupa na tila wala nang silbi. Lumipas ang mga linggo. Hindi tumubo ang halaman ni Marco dahil hindi pala ito maayos ang pagkakatanim. Samantala, ang kay Paulo ay lumago nang maayos dahil maingat niya itong inalagaan—diniligan, nilagyan ng pataba, at inilagay sa tamang lugar na may sikat ng araw. Nang makita ni Marco na malago na ang halaman ni Paulo at may bunga pa, nainggit siya. Sinubukan niyang kunin ang bunga nang pali...

 Ang nobela ay umiikot sa isang misteryosong mamahaling alahero na may malubhang plano: muling buuin ang mga sugat ng nakaraan sa pamamagitan ng paghihiganti at paghasik ng kaguluhan sa ilalim ng kolonyal na pamamahala. Sa kanyang mga sulong at pakikipag-ugnayan, inilatag niya ang mga katiwalian ng lipunan korapsyon ng mga opisyal, pagmamalabis ng mga prayle, at kawalan ng katarungan sa hukuman na naging motibasyon sa kanyang pagtatangka na baguhin ang sistema, kahit sa pamamagitan ng madilim at mapanganib na paraan. Mahalagang bahagi ng kwento ang mga kabataang intelektwal na nasangkot sa mga plano at kilusan mga estudyanteng puno ng idealismo at galit sa pang-aapi at ang mga ordinaryong mamamayan na nagdaranas ng kahirapan at pang-aabuso. May mga personal na trahedya ring naka-ugat sa hangarin ng pangunahing tauhan: mga pag-ibig na naputol, pagkakanulo, at isang dating buhay na nasira ng paniniil. Sa pag-usad ng nobela, nabubunyag ang mga ugnayan ng karakter, mga lihim, at ang d...

  Summary:      Alfredo Salazar is engaged to Esperanza, a serious and proper woman who represents stability and tradition. Even though they have been engaged for years, Alfredo begins to feel uncertain about his emotions. When he meets Julia Salas, he becomes fascinated by her charm and gentleness. Julia’s presence awakens feelings in Alfredo that he believes might be love. Because of this, Alfredo starts to question his commitment to Esperanza.      Alfredo spends more time with Julia and convinces himself that his feelings for her are real and meaningful. However, he does not break off his engagement with Esperanza because of his sense of duty and social expectations. Julia also seems to have feelings for Alfredo, but both of them remain careful and restrained. Eventually, Alfredo chooses to marry Esperanza instead of following his emotions. His decision reflects the influence of tradition and responsibility over passion.      Years l...

Romeo and Juliet  by John Mark R. Martin Summary   Long ago in the city of Verona, two families had been enemies for many years. In the middle of this conflict lived a young man named Romeo and a young woman named Juliet. One night, Romeo secretly went to a party. There, he saw Juliet for the first time. From the moment they met, they felt a strong connection. They talked, laughed, and quickly fell in love without knowing they came from rival families. When they discovered the truth, they were afraid — but they did not give up on each other. They decided to fight for their love. With the help of a priest, they secretly got married, hoping that one day their families would finally make peace. However, because of anger, conflict, and misunderstandings, their story turned into a tragedy. After everything that happened, their families finally realized that hatred only brings pain and loss. This famous story was written by William Shakespeare, and it is still known today as one of ...

DARAGANG MAGAYON  The legend of Daragang Magayon comes from the Bicol region in the Philippines and explains the origin of Mayon Volcano. The name “Magayon” means beautiful, and she was known for her extraordinary beauty and kindness. She was the only daughter of Rajah Makusog. One day, a warrior named Panganoron saved her from drowning in a river. They fell in love and promised to marry each other. However, another powerful and jealous suitor named Pagtuga also wanted to marry Magayon. When she rejected him, Pagtuga kidnapped her and threatened to harm her father. Panganoron bravely fought Pagtuga to rescue Magayon. During the battle, Panganoron was killed by a stray arrow. Seeing her true love die, Magayon could not bear the pain and chose to die beside him. The people later buried the lovers together. Over time, a beautiful volcano rose from their grave, believed to be Mount Mayon. The perfect cone shape of the volcano symbolizes Magayon’s beauty, and when it erupts, the people ...

  BAKUNAWA  The legend of Bakunawa comes from ancient Philippine mythology, especially among the Visayan people. Bakunawa is described as a gigantic serpent or dragon that lived in the sea. Long ago, the moon was said to be very beautiful and there were originally seven moons in the sky. Bakunawa became fascinated and jealous of their brightness. Because of this envy, the dragon rose from the ocean and swallowed six of the seven moons. The people were terrified as darkness covered the earth each time a moon disappeared. When Bakunawa tried to swallow the last remaining moon, the villagers worked together. They made loud noises by beating drums, pots, and bamboo to scare the dragon away. The noise frightened Bakunawa, causing it to release the moon back into the sky. This belief became the explanation for eclipses—whenever an eclipse happened, people would say that Bakunawa was trying to swallow the moon again. CRITICAL ANALYSIS The story of Bakunawa reflects how early Filipino...

 Kwento: Maliit na Babae (Little Women) Ang Maliit na Babae ay tungkol sa apat na magkakapatid na sina Meg, Jo, Beth, at Amy na lumaki noong panahon ng Digmaang Sibil sa Amerika. Habang ang kanilang ama ay nasa digmaan, naiwan silang magkakasama kasama ang kanilang ina at humaharap sa kahirapan. Ipinapakita sa kwento ang kanilang pang-araw-araw na buhay, mga pangarap, at mga pagsubok bilang kababaihan sa isang lipunang may limitadong oportunidad para sa kanila. Si Jo ay may malaking pangarap na maging manunulat at nagpapakita ng tapang at determinasyon sa pagsunod sa kanyang ambisyon. Sa kabila ng mga hamon, natutunan nilang pahalagahan ang pamilya, pagmamahal, at pagtutulungan. Critical Analysis: Ang nobela ay hindi lamang simpleng kwento tungkol sa pamilya kundi isang mas malalim na pagtalakay sa papel ng kababaihan sa lipunan. Ipinapakita nito ang kahalagahan ng katatagan, pagsusumikap, at paninindigan sa sariling pangarap. Ang karakter ni Jo ay nagsisilbing simbolo ng kalayaan ...

Ang Florante at Laura ni Francisco Balagtas ay isang epikong Pilipino na hindi lamang tungkol sa digmaan at politika kundi higit sa lahat sa tapat at malalim na pag-ibig sa kabila ng lahat ng pagsubok. Ang kwento ay umiikot sa buhay ni Florante , prinsipe ng Albanya, at ang kanyang pagmamahal kay Laura , prinsesa ng parehong kaharian, pati na rin sa pag-iibigan nina Aladin at Flerida , na nagbigay-diin sa ideya ng kabutihan at katapatan sa pag-ibig. Nagsimula ang kwento sa isang madilim na gubat sa labas ng Albanya, malapit sa ilog Kositong. Dito nakagapos si Florante, naghihirap at nag-iisip sa mga trahedya sa kanyang buhay. Iniisip niya ang kanyang ama, ang nasirang bayan, at ang sinisintang si Laura. Sa simula, ang kwento ay nagpapakita ng kalungkutan at pangungulila na dulot ng pag-iibigan na nasalanta ng digmaan at pagtataksil. Dito naipapakita ang lalim ng pagmamahal ni Florante kay Laura—hindi lamang bilang kasintahan kundi bilang simbolo ng kanyang buhay at inspirasyon sa ...

  Summary of Biag ni Lam-ang Biag ni Lam-ang ay isang epikong Ilocano na tumatalakay sa kabayanihan, pagmamahal, at supernatural na karanasan. Ang kwento ay nagsimula sa kakaibang kapanganakan ni Lam-ang, na kahit sanggol ay may natatanging kakayahan—nakapagsalita kaagad at pinili mismo ang kanyang pangalan. Lumaki siya na may tapang, talino, at kakaibang lakas, na nagpapakita ng kanyang pagiging bayani kahit sa murang edad. Matapos mamatay ang kanyang ama na si Don Juan sa isang labanan, naglakbay si Lam-ang upang paghigantihan ang mga pumatay sa kanyang ama. Sa kanyang paglalakbay, nakaharap niya ang iba't ibang hamon at pakikipagsapalaran: nakipaglaban sa mga kaaway, tinulungan at tinuruan ang kanyang mga hayop, at nakipag-ugnayan sa mga makapangyarihang nilalang. Sa gitna ng kanyang pakikipagsapalaran, nakilala niya si Ines Kannoyan at nagkaroon ng malalim na pagmamahalan na naging sentro rin ng kanyang kwento. Bukod sa mga labanan at pakikipagsapalaran, tampok rin sa epiko ang...